Kalavo lailai

Kalavo vale (Mus musculus)

Na kalavo lailai e dua na rodent. Na kena ivakarau, na kalavo lailai e kilai ni tiko e dua na iqaqalo matailalai, daliga lailai vakavolivolita, e dua na yago-balavu vakaskala na buina, kei na dua na iwiliwili cecere ni vakasucu. Na mataqali kalavo kilai levu duadua sai koya na kalavo raraba ni kalavo vale (Mus musculus). Era dau taleitaki tale ga na kalavo lailai me gone toko. Ena so na vanua, eso na mataqali kalavo iteitei (Apodemus) era dau kune ena vanua. Era kilai nira curuma yani na veivale mera kunea kina na kakana kei na itikotiko.

Kalavo lailai e dau vakaduiduitaki mai na kalavo ena kena levu. Raraba, ni sa e dua na rodent muroid kunei, na kena yaca raraba e oka kina na vosa mouse ena Vosa Vakavalagi e lailai, kalavo lailai ena vosa vaka-Viti, rat ena Vosa Vakavalagi, kalavo ena vosa vaka-Viti kevaka e levu cake. Ena vosa vaka-Viti, e vakayagataka na kalavo ena gauna cava ga na species levu. Na vosa kilai levu rat kei mouse na sega ni vakatabakidua. Na kalavo lailai ivakarau e vakawaqaci ena genus Mus, ia na vosa mouse e sega ni vakaiyalayala ga vei ira na lewe ni Mus ka rawa talega ni vakayagataki ki na veimataqali mai na veimataqali tale eso me vaka na kalavo dia (Peromyscus).

Na vakavaletaki kalavo e volitaki me vaka na gone toko e dau duidui sara vakalevu na kena levu mai raraba kalavo vale. Oqo e vakavuna na nodra vakasucu kei na duidui ni ituvaki ena veikau. Na mataqali kalavo kilai levu duadua sai koya na kalavo vulavula ni kalavo vadidigo. E levu cake na kena itovo e tautauvata, ka vakavuna me yaga vakalevu cake kina na kalavo oqo ena vakadidike.

Ena so na kotokoto, e rawa ni vakasamataki na kalavo lailai me kutu. Kutu e dua na ivurevure levu ni vakacaca ni iteitei, me vaka ni kilai ni dau vakavuna na vakacaca ni veivakatorocaketaki ka vakadewataka na mate. Na kalavo e dau vakadewa na mate ena nodra fece ka dau kauta mai na parasite.